เคยสงสัยไหมว่าน้ำมันที่เราเติมทุกวันนี้ มันผลิตที่ไหน กลั่นยังไง ทำไมไทยกลั่นน้ำมันเองได้แต่ราคาก็ยังแพง ผมเองก็เคยสงสัยเหมือนกัน เลยไปหาข้อมูลมา แล้วก็ต้องบอกว่าวงการโรงกลั่นน้ำมันบ้านเรานี่ ใหญ่กว่าที่คิดเยอะ
โรงกลั่นบ้านเรามีกี่แห่ง
ไทยมีโรงกลั่นน้ำมันหลักอยู่ 7 แห่ง กำลังกลั่นรวมกันกว่า 1.2 ล้านบาร์เรลต่อวัน ตัวเบอร์หนึ่งคือไทยออยล์ กลั่นได้วันละ 275,000 บาร์เรล ใหญ่สุดในไทย ที่เหลือก็มี พีทีที โกลบอล เคมิคอล, ไออาร์พีซี, สตาร์ปิโตรเลียมรีไฟน์นิ่ง (ปตท.ร่วมทุนกับเชฟรอน), บางจาก, เอสโซ่ที่ตอนนี้เปลี่ยนชื่อเป็นบ้านปู เน็กซ์แล้ว และระยองเพียวริฟายเออร์ ส่วนใหญ่อยู่แถวระยองกับชลบุรี ขับผ่านนิคมมาบตาพุดจะเห็นปล่องควันเต็มเลย
กลั่นน้ำมันทำกันยังไง
ถ้าอธิบายแบบง่ายๆ ก็คือ น้ำมันดิบจะถูกส่งเข้าหอกลั่น ซึ่งเป็นตึกสูงๆ ที่แยกน้ำมันตามจุดเดือด ชั้นบนสุดที่เบาที่สุดก็เป็นก๊าซ LPG ลงมาเป็นเบนซิน น้ำมันเครื่องบิน ดีเซล น้ำมันเตา ส่วนที่หนักสุดก็คือยางมะตอย อ่านแล้วก็เหมือนตึกแยกน้ำมันออกเป็นชั้นๆ ตามน้ำหนัก
ไทยผลิตพอใช้ แต่ยังต้องนำเข้าน้ำมันดิบ
ตรงนี้หลายคนสับสน คือไทยกลั่นน้ำมันสำเร็จรูปพอใช้ในประเทศ และยังส่งออกให้เพื่อนบ้านได้ด้วย แต่ปัญหาคือ "วัตถุดิบ" คือน้ำมันดิบนั้นเราต้องนำเข้า โดยซื้อจากตะวันออกกลางเป็นหลักประมาณ 70% ที่เหลือจากแอฟริกา รัสเซีย และอื่นๆ เพราะฉะนั้น ต่อให้เรากลั่นเองได้ ราคาก็ยังผูกกับตลาดโลกอยู่ดี
ทำไมน้ำมันบ้านเราถึงแพง
คำถามยอดฮิตเลย ลองนึกภาพว่าราคาน้ำมัน 1 ลิตรที่เราจ่าย ต้นทุนน้ำมันดิบจริงๆ คิดเป็นแค่ 50-60% ที่เหลือเป็นภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล ภาษี VAT เงินส่งเข้ากองทุนน้ำมัน ค่าการตลาดของปั้ม รวมกันก็ปาไป 40% กว่าๆ แล้ว พูดง่ายๆ ว่าในน้ำมัน 1 ลิตร เกือบครึ่งหนึ่งเป็นภาษี
คุณภาพน้ำมันไทยใช้ได้ไหม
ใช้ได้เลยครับ น้ำมันที่ผลิตในไทยอยู่มาตรฐาน Euro 4 ถ้าเทียบกับประเทศอื่นในอาเซียนก็ถือว่าอยู่ระดับดี กรมธุรกิจพลังงานควบคุมคุณภาพเข้มงวดทั้งเรื่องค่าออกเทน ปริมาณกำมะถัน สารปนเปื้อน ไม่ต้องกังวลเรื่องคุณภาพน้ำมัน
สรุป
ไทยมีโรงกลั่นที่ทันสมัย ผลิตน้ำมันใช้เองได้เพียงพอ แต่ยังต้องพึ่งน้ำมันดิบจากต่างประเทศ ราคาจึงหนีไม่พ้นตลาดโลก จะว่าไปก็ไม่ต่างจากมีครัวอยู่บ้าน แต่ต้องไปซื้อวัตถุดิบจากตลาด ราคาวัตถุดิบขึ้น ราคาอาหารก็ขึ้นตามหนีไม่พ้น
